جلد اولبِعِلمَست آدَمی اِنسانِ مُطلَق چُو عِلمَش نیست شُد حِیوانِ مُطلَق

بِعِلمَست آدَمی اِنسانِ مُطلَق چُو عِلمَش نیست شُد حِیوانِ مُطلَق

815تعداد نمایش:
1394/04/06تاریخ:
آمار سروده های خواجه محمد شمس الدین حافظ شیرازی که محمد افندی [سودی] علیه الرحمه گرد آوری و توسط شاد روان سرکارخانم دکتر عصمت ستار زاده به زبان فارسی برگردانیده شده بشرح زیر است:

569        غزل               4583 بیت                                                           
4           قصیده             150  بیت                                                           
42          مقطعات          164 بیت                                                           
7           رباعی             150 بیت                                                           
12          مخمس          60 مصرع                                                           
5           مثنوی               25 بیت                                                           
...          مثنویات            40 بیت                                                           
1            مغنی نامه        44 بیت                                                           
1            ساقی نامه    137  بیت                                                           
جمع                          5353 بیت                                                             
                                                          
هر چه کار نوشتن پیرامون دفتر اشعار خواجه حافظ به پایان نزدیکتر میشود اهمیت شرح سودی علیه الرحمه برحافظ آشکارتر میگردد زیرا اگر دیوان او نبود آمار ابیات بسیار متغیر و متنوع می بود و بدتر از همه سر رشته بررسی و تعمق از دست می رفت.
هر چند آمار آن مرحوم هم اندک نواقص قابل اغماض دارد ولی آنرا می توان یک متکای قابل قبول در نظر گرفت.
آمار فوق نشان میدهد  6/85 %  سروده های خواجه حافظ در قالب غزل می باشد البته این ظاهر آمارست اگر بخواهیم دیوان حافظ را از پشت ابر سیاه ابهام و ایهام و اسرار بدر آوریم باید نکات زیر را در نظر داشته باشیم:
1. حافظ انسانی خارق العاده، دانشمند، اندیشمند و هنرمند است.
2. او ابتدا مسلمان ساده ای بوده که به علت استعداد فوق العاده در سرودن شعر بدربار دودمان اینجو رفته ،در آنجا رشد کرده حدوداً از سال 747ق/725ش/1326 م اشعار وزینی سروده است.
3. حافظ را نمی توان گفت سیاستمدار بلکه کسی که اجباراً به حاشیه سیاست در مرکز فلات ایران که شیراز باشد کشیده شده گاهاً نمی خواسته برود ولی بزور او را به درون [ غزل 92 سودی: آسوده چو پرگار برکنار می شدم دوران چو نقطه عاقبتم در میان گرفت/ 767 ق/744ش/1365 م] گود سیاست کشیده اند علی رغم اینکه می گوئیم او سیاستمدار نیست ولی تمام سروده ها او حتی آنها که گمان می شود عرفانیست بنوعی به سیاست آلوده است.
4. به جرأت می توان گفت 5353 بیت اشعار حافظ حلقه های یک زنجیرة طولانی می باشند.غزل به قصیده، قصیده به رباعی، مثنوی به مخمس همه و همه بهم مستقیم یا غیر مستقیم مربوطند آشکار ترین ارتباط آنها:
الف- غزیده: دو یا چند غزل که دارای یک قافیه، یک موضوع و یک زمان تولد هستند و به انواع غزیدة ساده،متوسط و بلند تقسیم می شوند.
ب-زنجیرک: از ترکیب یک یا دو غزل و یک رباعی یا مخمس تشکیل میشود آنها هم به زنجیرک، زنجیره و زنجیره بلند قابل طبقه بندی هستند.
ج- سلسله: که از بهم پیوستن چند غزیده، زنجیرک یا زنجیره بوجود می آید.
5. فقط در پناه چنین تقسیم و طبقه بندی و استخراج تاریخ غزلیات است که ما می توانیم حافظ را بشناسیم و محتویات دفتر اشعار او را فهم نمائیم در غیر اینصورت بما خواهد گفت [ انسان بی علم ]


سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM         فاطمه سهرابی
   انتشار 07/04/1394 ش / 11/09/1436 ق /  28/06/2015 م  سه چهارم