رباعیاتتا دَر سَرِ کُویِ خُود نَپِنداری سَهل شَبگَردی گِریه و سَحَر خیزی آه (رباعی 69سودی)

تا دَر سَرِ کُویِ خُود نَپِنداری سَهل شَبگَردی گِریه و سَحَر خیزی آه (رباعی 69سودی)

747تعداد نمایش:
1394/05/26تاریخ:
 1-  غافل منشـین ای  یار ز تـیزی آه  که آتش  رِسَدَت ز آتش انگیزی  آه  
 2-  تا در سر کوی خود  نپنداری سهل  شبـگردی گریه و سحر خیزی آه  
               بستر تاریخی
رباعی احتمالاً زمانی سروده شده که آه و ناله و گریه حافظ به فلک رسیده SMSتهدید آمیزی برای شجاع می فرستد.


بیت1:  غافل منشـین ای  یار ز تـیزی آه  که آتش  رِسَدَت ز آتش انگیزی  آه  

غافل : آسوده خاطر – منشین : مباش – یار : شجاع – تیز : برنده –ز تیزی : از برندگی – کاتش : که آتش – انگیختن : افروختن – آتش انگیزی : آتش افروزی – آه : دود سوختن دل
برگردان : شجاع درست است که مرا از شیراز اخراج و به غربت یزد فرستادی ولی آسوده خاطر مباش چنان آه سوزانی می کشم که در شیراز ترا بسوزاند.

 2-  تا در سر کوی خود  نپنداری سهل  شبـگردی گریه و سحر خیزی آه  

تا : حتی توی رخت خوابت-کوی : دربار – پنداری : نیندیشی – سهل : آسان – شبگردی : حرکت در شب–شبگردی اشک : شبها گریستن – سحر : بامداد-خیز : بلند -سحر خیزی آه : آهی که بهنگام سحر به آسمان برود.
برگردان : شجاع هرچند با خیال آسوده در شیراز لمیده ،مرا از شیراز اخراج کرده ای بدان که در اینجا شبها گریه می کنم و بوقت چنان آهی میکشم که به شیراز بیاید ترا بسوزاند و خاکستر کند 

در حضور اندیشه
می دانیم حافظ اواخرسال 770 ق /747 ش / 1368 م با خفت از شیراز اخراج و به یزد فرستاده شد هوای سوزان یزد ، تحقیر شاه یحیای خبیث و مهم تر از همه حضور یک تبعیدی شرابخوار در بستر مذهبی شافعی که کسی  حاضر نبود بسوی او برود و کمکی به او کند لاجرم شب تا صبح به آسمان کویر یزد نگاه می کرد ستاره می شمرد ،گریه می کرد و آه می کشید .
   ز چشم من بپرس اوضاع  گردون  که شب   تا روز  اخترمی شمارم  
برگردان
شجاع تصور نکن مرا از شیراز اخراج کردی و به یزد فرستادی دیگر نمی توانم بر علیه تو کار کنم در اینجا شبها گریه می کنم و بوقت سحر چنان آه سوزانی می کشم که شعله های سوزان آن به شیراز برسد و ترا به آتش بکشد .
تعمق
حافظ ما مردیست لاغر اندام نسبتاً بلند قامت و همیشه تنها و همیشه در میدان جنگ در جنگ مهارت بسیار دارد در جنگ{حصاری به سواری گیرد}
 غزل201سودی قوت بازوی پرهیز به خوبان  مفروش  که در این خیل حصاری سواری  گیرند  
دل آور بزرگ ما زراد خانه عظیمی داشته که کم کم به وجود آن پی می بریم از جمله داشتن بمب ناپالم که بر سفینه های دور بُرد سوار بوده در این رباعی مانند سال 1963 که جان کندی فقید به شوروی پیام داد یا موشکها را از کوبا جمع کن یا شلیک هسته ای می کنم حافظ هم در یزد سفینه های خود را مجهز به بمب آتش زای نایابم نموده به شجاع می گوید یا تسلیم شو یا شلیک می کنم . تاریخ می گوید شاهنشاه تیز حمله ابوالفوارس ابن محمد مظفر تسلیم شده که هیچ از حافظ عذر هم طلبیده :
 غزل305سودی  چو یار بر سر صلح است و عذر می طلبد  توان گذشت زجور رقیب در همه حال  
                                                           شناسه رباعی                                                                            
رباعی در یزد سروده به شیراز برای شجاع فرستاده شده او راتهدید به نفرین آتشین می کند به گروه غزلیات دوران تبعید مربوط است.
        طبقه بندی رباعی                                                                         
                                                           شجاع شبها گریه بوقت سحر نفرینت می کنم                                                     
                                                                  772 هجری قمری                                                                         

 
سیاوش ایزدی        WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM          فاطمه سهرابی
انتشار 26/5/1394 ش / 2/11/1436 ق /  17/08/2015 م  سه چهارم