زنجیرهبِصَبا دَرْ چَمَنْ لالِه سَحَرْ میگُفتَم کِه شَهیدانِ کهِ اَندْ اِینْ هَمِه خُونینْ کَفَنان(زنجیره کمال خجند و حافظ)

بِصَبا دَرْ چَمَنْ لالِه سَحَرْ میگُفتَم کِه شَهیدانِ کهِ اَندْ اِینْ هَمِه خُونینْ کَفَنان(زنجیره کمال خجند و حافظ)

798تعداد نمایش:
1395/01/21تاریخ:
گفتم این چیست؟ بگفتند که آن قوم که یار می رسیدند در این روضه بهم جلوه کنان
 کمال خجند  نوش کن خواجه علی رغم صراحی شکنان  بادة تلخ به یاد  لب    شیرین  دهـنان
 2-  دوش رفتم به چمن در هوس بلبــل و گل  این یکی جامه دران دیدم  و  آن   نــعره  زنان
 3-  گفتم این چیست؟بگفتند که آن قوم که پار  می رسیدند در این روضه به  هم  جلوه کنان
 4-  همه را خاک بفرسود کنون نـــوبت ماست  حالِ شمشاد قدان  بنگر  و  نازک   بـدنان
 غزل443سودی  شاه شمشاد قدان خسرو شیرین دهنان  که بمژگان شکند قلب همه صف شکنان
 2-  مست بگذشت و نظر برمن درویش انداخت  گفت کای چشم و چراغ همه شیرین   سخنان
 3-  تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد بود  بندة من شوو بر خور ز همه سیم  تــنان
 4-  کـــــمتر از ذره نة پست مشومهر  بورز  تا بخلوتگه خورشید رسی چــرخ  زنان
 5-  بر جهان تکیه مکن ور  قدحی   می داری  شادی زهره جبینان خور و نازک  بـدنان
 6-  پیر پیمانه کش ما که روانش خــوش باد گفت پرهیز کنِ از صحبت پیمان  شکنان 10 
 7-  بصبا در چمن لاله سحر میــــــــگفتم  که شهیدانِ کهِ اند این همه خونین کفنان 11 
 8-  گفت حافظ من و تو محرم این را زنه ایم  زمی لعل حکایت کن و سیمــین  ذقنان 12 
 9-  دامن دوست بدست آر ز دشمن بــگسل  مرد یزدان شو و ایمن گذر از   اهـرمنان 13 
بستر تاریخی
روانشاد آقای دکتر جلالیان که در سرتاسر شرح جلالی بر دیوان حافظ بگفته خود [در خور حوصلة مطلب] مبادرت به یافتن مأخذی که حافظ از آنها در سرودن اشعارش الهام گرفته غزل شمارة 443 را با سروده ای بسیار مشابه از کمال خجند مقایسه و در کنار هم گذاشته اند که آندو را پایگاه بطرز فوق منتشر میکند.
درحضور اندیشه
غرض از چنین انتشاراتی علاوه بر معرفی کمال خجند که گفته میشود اگر حافظ نبود او جانشینش می بود و مقایسه بیت 7 غزل 443 با سرودة خجند بنحو چشم گیری فقط در [این غزل] برتر او را نسبت به حافظ احساس می کنیم.
 بیت7غزل443سودی  بصبا در چمن لاله سحر میــــــــگفتم  که شهیدانِ کهِ اند این همه خونین کفنان  
شهیدان در این بیت از نظر حتی سودی چنان نارسا بوده که نوشته[در چمن لاله، هنگام صبج گفتم این همه لاله ی خونین کفن شهیدان که اند؟ ] بطریق تجاهل لاله ها را به خونین کفنان تشبیه کرده است. این اظهار نظر نه تنها مطلب را باز و رفع ابهام نکرده بلکه بر ابهام هم افزوده است ولی کمال خجند بدون نیاز به اندیشیدن زیاد براحتی منظور خود را رسانیده برتری خود را در بیت 3 غزل بر حافظ بنمایش گذاشته ا ست.
 بیت3خجند  گفتم این چیست؟بگفتند که آن قوم که پار  می رسیدند در این روضه به هم جلوه کنان  
گلمات:  این: همان لاله های سرخ- قوم: آدمهای زنده- پار: پارسال- در این روضه: در این دنیا- جلوه کنان: با شادمانیپ
برگردان: لاله ها را که دیدم گفتم اینها نشانه های چه هستند بگفتند همانهائی که سالها قبل در این دنیا زنده بودند می گفتند و می خندید، مردند، پوسیدند از خاکشان لاله سرخ روئیده.
برگردان غزل کمال خجند
دیروز برای تماشای بلبل و گل به گلستان رفتم گل را دیدم که خود را پرپر میکرد و بلبل را دیدم که فغان می زد و پرسیدم اینها چرا چنین خود را پرپر میکنند و فریاد می زنند گفتند اینها انسانهای چندسال قبل بودند که مرده، خاک شده از خاک آنها گل و لاله روئیده و حالا چنین نعره می زنند و خود را پرپر میکنند .ای مرد خردمند تا دیر نشده بکوری چشم صراحی شکنان به عشق اندام جوانان بَروُمند و بانوان نازک بدن و شیرین دهن بادة تلخ بنوش.
تعمق
علی رغم اینکه فراوانی بعمل آمده تاریخ غزلیات ، مخاطب آنها و علت سرودن غزل از روی خود غزلیات حافظ استخراج گردد یقیناً نسبی خواهد بود اگر بخواهم چند گام جلوتر برویم باید سروده های حافظ را با اشعار شعری هم عصر او مقابله کنیم تا زوایای دیگری روشن و روشنتر گردد.انشاالله




سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM    فاطمه سهرابی
انتشار 21/01/1395 ش / 03/07/1437 ق /  10/04/2016 سه پنجم