قطعاتهَرْآنچهِ اَندُوختَم ز ِدانِشُ و دین نِثار ِخاک رَه آن نِگار خُواهم کَرد

هَرْآنچهِ اَندُوختَم ز ِدانِشُ و دین نِثار ِخاک رَه آن نِگار خُواهم کَرد

882تعداد نمایش:
1394/03/21تاریخ:
آغازِ تَدْوْینِ دْیوان واقِعیِ خواجهِ شَمسِ الدین  مُحمَد اَلحافِظْ اَلشیرازیْ
شماره گذاری [ بنیادی] بر این مبناست که سرودهارا بر حسب تاریخ ترنم شماره گذاری کنیم
قطعه1بنیادی   دریغا خلعت روز جــــوانـی  گــــرش بودی طـــرازجاودانی احتمالاً735ق/713ش/1334م 
احتمالاً سال 735 قمری که بزرگترین برادر خواجه رحلت نموده سروده شده است
قطعه2بنیادی  خســـروا دادگــربحرکفا شیر دلا  ای جلال تو  بانواع هنـــر ارزانــی 740ق/718ش/1339م 
سال 740 قمری زمانیکه حکومت شیراز از بین جلال الدین مسعود شاه و امیر پیر  حسین چوپانی دست بدست می شد سروده است
قطعه3بنیادی  ساقیا پیمانه پر کن زانکه صاحب مجلست  آرزو  مــی بخشــد و اسرارمیدارد نگاه 750ق/728ش/1349م 
سال 750 قمری بمناسبت مجلس میهمانی در کاخ مجلل حاجی قوام الدین با حضور شاه شیخ ابواسحاق
قطعه4بنیادی          سرور اهل عمایم شمع جمع انجمن  صاحب صاحبقران حاجی قوام الدین حسن 754ق/731ش/1353م 
در سوگ رحلت حاجی قوام الدین حسن تغماچی وزیر امور مالی اسحاق سروده شده
قطعه5بنیادی          بعـــهد سلطنت شاه شیخ  ابواسحاق  بپنج  شخص عجب  ملک فارس بودآباد 756ق/733ش/1355م 
جزء یاد بادهائیست که پس از شکست و فرار شاه شیخ ابواسحاق سروده شده  است
قطعه6بنیادی    مجددین سرور سلطان  قضات اسماعیل  که زدی کلک زبان آورش  ازشرع نطق 756ق/733ش/1355مa 
درج تاریخ وفات قاضی القضات مجدالدین اسماعیل.
قطعه7بنیادی   دل منــــه  بردنبی و اسباب او  زان که از وی کس وفاداری ندید 759ق/736ش1357م 
 پس از دستگیری و کور شدن امیر مبارزالدین  محمد مظفر سروده شده است
قطعه8بنیادی   گد ا گر گهر پاک داشتی در اصل  برآب نقطه شرمش مداربایســـتی 764ق/741ش/1362م 
پس از قتل خواجه قوام الدین محمد ابن علی صاحب عیار برای شاه شجاع گدا و گدازاده سروده شده است
قطعه9بنیادی   صباح جمعه بُدو سادس ربیع نخست  که از دلم رخ آن ماه روی شدزائـــل 6/3/764ق/741ش/1362م 
صبح جمعه 6/3/764 ق/ 10/10741ش/31/12/1362 م تاریخ رحلت همسر زیبا ،مهربان ، غمخوار و متدین حافظ است. بُدو: بود و 
قطعه10بنیادی  اعظم قوام دولت و دین آنکه بردرش  از بهر خاکبوس نمودی فلک ســجوی 15//764ق/741ش/1362م 
تاریخ قتل خواجه قوام الدین محمد ابن علی صاحب عیار است
قطعه11بنیادی  ساقیا  باده که اکسیرحیاتست بیار
 تا تن خاکی من عَین بقا گــــردانی 768ق/745ش1366م  
 فی البداهه در مجلسی که شاه شجاع و جلال الدین تورانشاه حضور داشتند سروده شده است
قطعه12بنیادی  بسمع خواجه رسان ای ندیم وقت شناس  بخلوتــی که درو اجنبی صـــبا  باشـد 770ق/747ش/1368م 
طبق قطعه فوق به احتمال قوی خواجه : [تورانشاه] و اجنبی [دشمنان حافظ] موضوع: در خواست مستمری
قطعه13بنیادی   حسود خواجه ما را بگو که بد مپسند  وگرنه دورزمان جز بدت جزا ندهد 770ق/747ش/1368م 
 خواجه جلال الدین تورانشاه به سخن عمادِ حسود گوش نده خیر نخواهی دید

سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM         فاطمه سهرابی
     تاریخ انتشار 21/3/1394 ش / 23/7/1436 ق /  11/6/2015 م  سه چهارم    

قطعه14بنیادی  آن کیـست تا بحضرت سلطان ادا کند  کز جور دور گشت شــترگربها پدید 770ق/77ش/681م 
حضرت سلطان شاه شجاع است که ستمکاری به حافظ  را آغاز نموده
قطعه15بنیادی  سرای و مدرسه و  بحث علم و طاق و رواق  چه سود چون دل دانا و چشم بینا نیست 771ق/748ش/13م 
حافظ به یزد رسیده کانون های علمی را ارزیابی و اظهار نظر می کند.
قطعه16بنیادی   ای بــاد صبــا اگـــر توانــی  از راه وفــــا و   مهـــربانی 771ق/748ش1369م 
باد صبا به شاه شجاع بگو مهربان و باوفا باشد
قطعه17بنیادی   بدین ظلمت سرا تا  کی  ببوی دوست  بنشینم  گهی انگشت در دندان گهی سر  بر سر زانو 771ق/748ش/1369م 
حافظ در دظلمت سرای یزد بسیار پشیمان و غمگین است
قطعه18بنیادی  شاهــا مــبشری ز  بهشتم رسیده  است  رضوان سریر حوروش سلســبیل موی 772ق/749ش/1370م 
به حافظ خبر رسیده شاه شجاع او را میبخشد.
قطعه19بنیادی   کو فرصتی که خدمت  پیر مغان کنــم  وز  پند  پیر دولت  خود را  جوان کنم 772ق/749ش/1370م 
تقریبا با غزل .......... که در یزد سروده شده هم مضمون است
قطعه20بنیادی   دل مبند ای  مرد  بخرد بر سخای  عمر و وزید  کس نمی داند که کارش از کجا  خواهد گشاد 772ق/749ش/1370م 
حافظ در یزد است شاه یحیی را مدح گفتند هیچش نداده ولی شاه هورموز به او صد لطف کرده
قطعه21بنیادی  بمن  پیـــام  فرستاد دوسـتی دیـروز  که  ای نتیجه کلکت سواد  بینـــائـی 773ق/750ش/1371م 
حافظ از یزد به شیراز رسیده خواجه توران او را در سرای خود قرنطینه کرده
قطعه22بنیادی    بـرادر خـواجه عادل طاب مثـواه  پس از  پنجاه و نه  سال  از حیاتش 775ق/752ش/1373م 
تاریخ وفات دومین برادر حافظ [توجه جدی] : برادر حافظ سمت خواجگی داشته
قطعه23بنیادی   حکیم  فکر من از عقل دوش کرد  سوال  که  ای یگانه الـطاف خـالق رحمان 777ق/754ش/1375م 
احتمالاً سال 777 قمری که شجاع به تبریز لشکر کشی کرده حافظ قطعه را سروده برای سلمان ساوجی فرستاده
قطعه24بنیادی  بگوش هوش رهی منهئ  ندا درداد  ز حضــرت احـد لا اله الا  الله 779ق/756ش1377م 
آیا حافظ قطعه را در رابطه با تسلیم و رضای مرگ میوه بهشتی  سروده ؟
قطعه25بنیادی   آن میو ه بهشتی کامد   بدستت  ای جان  در دل چرا نَکِشتی  از کف  چرا  بِهِشتی 779ق/756ش/1377م 
تاریخ وفات میوه بِهِشتی و جگر گوشه حافظ غم زده
قطعه26بنیادی  بهاء  الحــق و الــدین  طاب  مثواه  امــام  سنـــت  و  شیــــخ جماعت 782ق/759ش/1380م 
تاریخ وفات بهالدین امام سنت و شیخ جماعت  که مورد علاقه و احترام عمیق حافظ شیعه بوده. روز سه شنبه 15 / 7/ 82 ق
قطعه27بنیادی  رحمــن لایـموت چو  این  پادشاه  را  دید آنچنان   کز و عمل الخیر لا یفوت 785ق/761ش/1383م 
پادشاهی که [عمل خیر از او لایفوت] شاهنشاه بلند اختر جلال الدین شجاع ابوالفوارس است

سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM         فاطمه سهرابی
     تاریخ انتشار 21/3/1394 ش / 23/7/1436 ق /  11/6/2015 م  سه چهارم    


قطعه28بنیادی
 قوت شاعره من  سحر  از فرط ملال  متــنفر شده  از بند ه گریزان میرفت 785ق/761ش/1383م 
 شاه شجاع قوت شاعره حافظ صبح  22/8/785 از بنده گریزان برفت
قطعه29بنیادی  آصف  دور زمان جان جهان تورانشاه  که  درین مزرعه جز دانه خیرات نکشت 787ق/763ش/1385م 
خواجه جلال الدین توران شاه [جان جهان] ،دانهء خیرات کاشت زیرا درویش بود و از دنیا رفت.جان: روح
قطعه30بنیادی   پادشاه لشکر توفیق همراه  تواند  خیز  اگر برعزم  تسخیر جهان ره  میکنی 790ق/767ش/1388م 
رستم دستان تاریخ ایران بر عزم تسخیر جهان برخیز شاه منصور ابن شرف الدین ابن محمد مظفر است
قطعه31بنیادی  تو  نیک و  بد خود  هم از خود  بپرس  چـرا دیگری بایــــدت محتــسب حکمت 
هنوز یافته نشده
قطعه32بنیادی  بــر تــو خــوانم ز دفتــر اخلاق  آیــتی در وفــــا و در بـــخشــش حکمت 
آیا درس اخلاقی برای  شجاع بی وفاست؟
قطعه33بنیادی   ز آن حبه خضراخور کز روی سبک هضمی  هرکو  بزند  یک جو برسیخ  زند سیمرغ حکمت 
این قطعه نشان می دهد مصرف حشیش در آنسالها رواج داشته
قطعه34بنیادی  سال و فال و حال و مال و اصل و نسب و تخت و بخت  بادت   اندر   شهر   یاری  برقرار  و بر  دوام  احتمالاًاسحاق         
مضمون سروده ابتدائی است احتمالاً در اوائل حکومت شاه شیخ ابواسحاق سروده شده
قطعه35بنیادی  ایام بهار است و گل و لاله و نسرین  از خاک بر آیند  تو در خاک چرائی سوگفرزند 
آیا برای سوگ یا سالگرد فرزندش سروده است؟
قطعه36بنیادی  ای معرا اصل عالی جوهرت از حقد و حرص  وی مبرا ذات میمون اخترت از  زرق و ریو تاریخ هنوزبافته شده 
آیا برای خواجه جلال الدین تورانشاه است؟
قطعه37بنیادی   حسن  این نظم  از بیان مستغنیــست  با  فـــروغ خــــورکسی جوید دلیل تاریخ هنوزبافته شده
هنوز یافته نشده
قطعه38بنیادی  فسادچرخ نبیند و  نشوند همی  که چشمها همه کورست و گوشها همه کر تاریخ هنوزبافته شده 
هنوز یافته نشده
قطعه39بنیادی  گلُقند شعر من ز بنفشه شکررباست  زان غیرت طبرزد و کعب الغزال شد تحت بررسی     
احتمالاً زمان شجاع دهة هفتصد قمری سروده شده.
قطعه40بنیادی  بگـــذشتن فرصـــت ای برادر  در گرم روی چـــــــو میغ باشــــد حکمت 
گرم روی: تابستان
قطعه41بنیادی  بعــلمست آدمی انــسان مــطلق  چــو علــمش نیست انــسان مـطــلق حکمت 
سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM         فاطمه سهرابی
     تاریخ انتشار 21/3/1394 ش / 23/7/1436 ق /  11/6/2015 م  سه چهارم