جلد اولبی نیازا بِینِ نیازَم را و عُذَرَم دَر پَذیر چُون دَر این حَضَرت دُعای صُبحگاهی می کُنَم(صفحه 1 غزل 1059جهان ملک خاتون)

بی نیازا بِینِ نیازَم را و عُذَرَم دَر پَذیر چُون دَر این حَضَرت دُعای صُبحگاهی می کُنَم(صفحه 1 غزل 1059جهان ملک خاتون)

856تعداد نمایش:
1394/10/29تاریخ:
   من چون بلبل ناله های صبحگاهی می کنم  وز سرشک دیده از گل عذرخواهی میــکنم  
   از خــــیال ماه رویت دلبرا دانی که  من  غوص در دریای مهرت همچو ماهی مـیکنم  
   گرچه از بار گنه در بحر غم مــــستغرغم  لیکن ای دل تکیه بر لطف الهی میـــــکنم  
   صبحگاهان چون بدرگاهش کنم عرض گناه  روی خود گلگون ز اشک و چهره کاهی می کنم  
   گرچه درویشم به کنج عافیت از گــنج فقر  بر سر تخت قناعت پـــــادشاهی می کنم  
   عذر بدبختی چه خواهم بی تکـلف مجرمم  زآنکه در راه وفا بی رسم و راهی مـــیکنم  
   بی نیازا بین نیازم را و عذرم در پـــــذیر  چون در این حضرت دعای صبحگاهی  مـی کنم  
   شرح دردی می نویسم مطلق از خون جـگر  گرچه کلکم را ز دیده در ســیاهی می کنم  
   گفتم ای دل تا به کی در خون جان ما شوی  گفت آری از جهان ترک منـــاهی می کنم  
بستر تاریخی
استاد دکتر کامل احمد نژاد در روزنامة عصر امروز مطالبی بدین شرح اظهار  فرموده اند [با اینکه شرحهای نوشته شده بر غزلیات حافظ تا بحال حق حافظ و غزلیاتش را ادا نکرده اند گفت بر غزلیات حافظ شرح می نویسد]
اظهار نظر آقای دکتر احمد نژاد کاملاً صحیح است. هر پدیده ای متکی بر بستر و دلالی است ما باید به این بیندیشیم که چرا طی 700 سال گذشته حق حافظ و غزلیاتش ادا نشده است یا در این راه چه کسانی کوتاهی کرده اند با اجازة هم وطنان حافظ الالهی بعرض می رسانم در صدر مقصرین خواجه محمد شمس الدین شیرازیست زیرا دفتر اشعاری که امروز از او دردست داریم خاطرت سیاسی، اجتماعی حافظ در طول زندگی پربار اوست که در قالب غزل با فناوری ادبی منحصر بفرد نوشته شده . نوشتن خاطرات سیاسی و تاریخی مستلزم درج تاریخ یا نوشتن آنها برحسب زمان وقوع است در حالیکه انتشارات پایگاه در حضور خواجه حافظ ثابت میکند غزل شمارة 1 و 2 را حافظ سال 790ق/766ش/1388م یعنی حدود دو سال قبل از رحلتش سروده است الا غزل 569 ضبط شده در شرح سودی بر حافظ از دیگر سو ما باید خدا را شاکر باشیم دوست حافظ محمد گل اندام و آقای خلخالی اراده نموده غزلیات برجای مانده از حافظ را گردآوری ، سر و سامانی داده اند ولی پس از آنها کسانیکه دست بسوی دفتر اشعار حافظ برده اند صرفاً به عنوان دفتر اشعار آنرا گشوده . نه خاطرات سیاسی ، اجتماعی و اطلاعاتی یک انسان خارق العاده تنها به غزلیاتی اندکی از این زاویه نگاه شده که نام  شاه یا وزیری صراحتاً یا در لفافه ذکر شده آنهم بدون توجه به گوشه، کنایه، لفافه های گوناگون که بهمان شاه یا ویز نثار نموده و این  باعث شده حق حافظ ادا نگردد.
اما آقای دکتر احمد نژاد تا بحال به اتفاق سرکار خانم دکتر پوراندخت کاشانی راد با گردآوری دیوان کامل اشعار جهان ملک خاتون دختر جلال الدین مسعود شاه اینجو پسر اول محمود شاه اینجو که از امرای دربار ایلخان اولجایتور و  ایلخان ابوسعید بهادرخان بوده و بمدت 30 سال در فارس در امر تحصیلداری  صاحب منصب مضافاً شاعرة مذکور برادر زادة شاه شیخ ابواسحاق هم هست خدمت بزرگی به ادبیات ایران نموده اند که متأسفانه گمنام باقی مانده است  انشا الله در زمینة دفتر اشعار حافظ هم عزمی جزم نمایند شاید بقدر مقدور حق حافظ و غزلیاتش اداگردد. 
در حضور اندیشه
در مقدمة دیوان اشعار جهان ملک خاتون نوشته شده  او سال 725ق/703ش/1324م در شیراز متولد شده پدرش جلال الدین مسعود شاه روز 19/9/743ق/3/12/721ش/22/2/1343م در شیراز بدست یاغی باستی کشته شد قهراً او تحت سرپرستی تنها عمویش شاه شیخ ابواسحاق قرار گرفت اسحاق او را بعقد ازدواج امین الدین جهر  می ندیم خود درآورد تا زمانیکه اسحاق در شیراز  بر مصدر قدرت و میهمانیهای او برقرار بود در مجالسی که حافظ هم حضور داشت حاضر میشده اشعار می شنیده یا می خوانده پس از فرار اسحاق او با همسرش از شیراز نمی گریزد و تا پایان عمر در شیراز می ماند در [کُنج عزلت درویشی] به غزلسرایی می پردازد دیوانی از او برجای مانده مشتمل بر 1413 غزل و 159 رباعی 
این غزلیات طبعاً برحسب افزایش سن ، تجربه و دشواریهای روزگار از کمیت و کیفیت متفاوتی برخوردارند در دیوان او هم مانند دفتر اشعار حافظ باید غور شود آن بانوی شاعره متولد  725ق/703ش/1324م /  وفات سال 784ق/761ش/1382م  در سن 58 سالگی رحلت نموده در حالیکه حافظ سال 717ق/ 696ش/1317م به دنیا آمده و سال 792ق/768ش/1389م در سن 75 سالگی فوت نموده و در طی حیات هر دوشاعر از شیراز خارج نشده اند می توان آندو را همزاد قلمداد نمود هر دو شاعر هر دو متولد و مقیم 
شیراز هر دو از نعمات دربار اسحاق و از ذلت دوران امیر مبارز و عصر شاه شجاع برخوردار بوده اند.
دیوان اشعار جهان ملک ارزش فوق العاده دارد و آن اینست چرا او به عنوان یک بانوی شاعره در طی زندگی 59 ساله اش 1413  غزل  و 357 رباعی سروده ولی حافظ در طی 75 سال زندگیش 569 غزل یعنی حدود 3/1 (یک سوم) و 75 رباعی  آیا جهان ملک پرکارتر و کوشاتر و تواناتر از حافظ بوده است؟ هرگز چنین نبود کمااینکه تعداد سروده های حافظ از سال 768ق/745ش/1366م تا پایان سال 773ق/750ش/1371م بسیار زیاد است. تکرار سوال واجب است چرا جهان ملک طی 59 سال 1413 غزل و حافظ 75 سال 569  غزل سروده است.
اینجاست که آمار حدس هولناکی را به یقین نزدیک میکند که تعداد نامشخصی از غزلیات حافظ از بین رفته است تا به امروز آنچه بر من مسلم شده اشعار حافظ جوان طی 11 سالی که با اسحاق هم صحبت بوده در دفتر اشعار  نیست و  آنچه هست انگشت شمارند بعلاوه احتمال میرود اشعار عرفانی ، بسیار سنگین فلسفی حافظ هم از بین رفته باشد. فقط تعدادی معدود از غزلیات او طی حکومت شاه شجاع با امکانات انتشاراتی بسیار محدود آنروز در درسترس عامه قرار گرفته و علاقمندان  طی 700 سال گذشته هم کامشان را با این 569 غزل شیرین شارحین هم دلشان را  بدان خوش کرده اند حتی حق حافظ پیرامون این 569 غزل را هم ادا نکرده ایم.
من یقین دارم جهان ملک خاتون از همزاد و همراه 59 ساله خود حافظ در سرودن اشعار مشورت می گرفته که در غزلیات ملموس است واین ظن وجود دارد که برخی اشعار دوران اسحاق لابلای اشعار جهان ملک خاتون ضبط و بایگانی شده باشد: اولاً خدا می داند، ثانیاً استاد دکتر احمد نژاد که به هر دو دیوان اشراف دارند بیش از هر تازه کاری می توانند اظهار نظر فرمایند. پایگاه نیز کوشش خود را خواهد نمود.
به امید روزیکه از کلمه به کلمه دفتر اشعار موجود حافظ موشکافی غیر قابل تردید بعمل آید و حق او و غزلیاتش ادا گردد. انشاالله
شناسه غزل
جهان ملک خاتون 59 سال- 1413 غزل-357 رباعی
حافظ شیرازی      75 سال-  569   غزل- 75  رباعی
خیام                  ؟ سال-  -------- 270 رباعی
طبقه بندی
اولاً قضاوت با شما واگذار می کنم. ثانیاً برای قابلیت انتشار در برنامة رایانه بدین شکل منتشر گردید


سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM             فاطمه سهرابی
انتشار 29/10/1394 ش / 09/04/1437 ق /  19/1/2016 سه پنجم