غزیده5-جَمالِ، چِهرهِ تأییدْ، شِیخ اَبُواِسحاقْ کهِ مُلَکْ دَر قَدَمَش زِیبْ بوستانْ گیرَد

5-جَمالِ، چِهرهِ تأییدْ، شِیخ اَبُواِسحاقْ کهِ مُلَکْ دَر قَدَمَش زِیبْ بوستانْ گیرَد

927تعداد نمایش:
1394/04/02تاریخ:
غزل276سودی  1-تنـم ز رنــج فــراوان دمــی نیاساید  دلم زانده بیحـد هــمی بـفرسایــد
2-   بخار حسرت او چون رود ز دل بـسرم  ز دیدگان نـم باران غم فــرو آیــد
 3-  دو چشم من رخ من زرد دید نتوانـست  از آن بخون دل آن را همی بیندایــد
 4-  که گر بـیند [بـدخـواه] روی من روزی  بچشم او رخ مـن زرد رنگ  ننـماید
 5-  زمــانة بـد هـرکـجا که فـتنـة بـاشد  چو نو عروسی در چشم مـن بـیاراید
 6-  زمانه خود بر بو از من آنـچه بود مــرا  بجز محبت جـانان که او همـی پاید
 7-  چرا نگرید چــشمم چرا ننـالد جــان  چگونه کم نشود صبـر و غم نـیفزاید
 8-  فلک چو شادی من دید آن همه بـشمرد  کنون که میدهدم غم همی نه پیمایـد
 9-  چو دوستــدار من از من گرفت بیزاری  چـگونه [دشمن] من بر تنم ببخشایـد
 10-  اگر ننالم گویند نیست هیچ حـاجتمند  وگـر بنالم  گویند ژاژ مــی خـایـد 10 
 11-  غمی نباشد از آن که خدای عـزوجـل  دری نـبـندد تا دیگـری بنـگاشیــد 11 
اگر در دو غزل 276 و 275 اندکی تعمق کنیم حافظ امیر مبارز الدین را:  1) دشمن  دل سیاه 2)  حاسدت 3) بدخواه 4) دشمن خطاب می کند آیا این سروده ها بگوش امیر مبارز و شاه شجاع نرسیده و آیا آنها نمی فهمند حافظ [حافظِ سر سپردة شیخ ابواسحاق است] پس چرا او را زنده گذاشته اند یا او آنقدر زبردست بود که توانست زنده بماند و انتقام خون [دشمن دلسیاه ، حسود و بدخواه] اسحاق را بدست پسرش جلال الدین از او بگیرد.این پدیده فقط و فقط ناشی از نبوغ زایدالوصف حافظ می تواند باشد و بس.
قبلاً نوشته بودم غزل 277 سودی برای [شجاع برحمت رفته است] ولی خداوند محمد افندی [سودی] را غریق رحمت فرماید که نوشته این غزل [بجز بیت مخلص در (دیوان سلمان) وجود دارد اگر در آن دیوان هم نوشته شده باشد سروده حافظ است با عنایت به اینکه سلمان ساوجی سال 778ق/755ش/1356م رحلت نموده پس غزل نمی تواند مربوط به رحلت شجاع باشد بلکه مربوط به اسحاق و جزئی از سلسله غزلیات [ جمال چهرة تأیید ] می باشد و سودی آنرا در جای مناسب ضبط فرموده  است.
 غزل277سودی  1- گفتم که خظا کردی و تدبیر نه این بود  گفتا چه توان کرد که تقدیر چنین بود 12 
 2-  گفتم که بسی خط خطا بر تو کـشیدند  گفتا هم از آن بود که بر لوح جبین بود 13 
 3-  گفتم که قرین بدت افکند بـدیـن روز  گفتا که مرا بخت بد خویش قرین بـود 14 
 4-  گفتم ز من ای ماه چرا مهر بریـدی  گفتا که فلک با من بد مهر بکین بــود 15 
 5-  گفتم که بسی جام طرب خوردی از این پیش  گفتا که شفا در قدح بـاز پـسین بــود 16 
 6-  گفتم که تویی عمر چرا باز بــرفتی  گفتا که فلانی چه کنم عمر همین بـود 17 
 7-  گفتم که نه وقت سفرت بود چنین زود  گفتا که مگر مصلحت وقت درین بـود 18 
 8-  گفتم که ز حافظ بچه موجـب شدة دور  گفتا که همه وقت مرا داعیه این بــود 19 
حافظ به اسحاق [ گفته خطا کردی]  باید خطاهایت را جبران کنی نه تنها حافظ گفته [ دیگران هم برکارهای  او خط خطا کشیده اند ] ولی توجه نکرده اسحاق علت تیره روزی را [قرین بد و بخت بد و دشمنی فلک] معرفی می کند و حافظ به او میگوید جام طرب بسیار خوردی ولی او شکست خود را هم بگردن تقدیر می انداخته در مجموع این غزل سرزنش بسیار ملایم و [ حافظ مدارانه ] اسحاق است بدیگر سخن بسیار دلنشین لطیف و نرم و در یک کلام آسمانی دارد.
در حضور اندیشه
شاه شیخ ابو اسحاق 33 ساله روز 5/10/754ق/19/8/732ش/10/11/1353 م از دشمن بد کین یا شاهین قضا یا امیر مبارزالدین محمد مظفر شکست خورد از شیراز گریخت و به اصفهان رفت حافظ را که بنا بود با خود ببرد نبرد و او در شیراز ماند مدتی گذشته امیر مبارز در شیراز مستقر،دوستان حافظ جابجا شده رابط قابل اعتمادی بین حافظ و اسحاق در رفت و آمد است،دوستان حافظ و هم مجلسیهای [ کذایی] اسحاق هر یک بکار خود مشغولند اما  حافظ تنها، بیاد روزهای خوش دربار اسحاق به علل و عواملی که باعث شد روزگار طلائی حافظ غروب و شب ظلمانی زندگی او فرا برسد می اندیشد و شعر می سراید ، امیدوار است اسحاق باز گردد و پایه های تختش بر فرق [فرقدان] استوار شود و لی دیری نمی گذارد که او را به شیراز می آورند [امیر حکم می کند] گردنش زده شود تا حافظ نگاه کند و بنویسید [لب سیران بخون تشنه لب یار منست و ز پی دیدن او دادن جان کار منست] و بعد [ او را در جای نامعلومی دفن کنند  حافظ باز هم بنویسد [ ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست؟ منزل آن مه عاشق کش عیار کجاست؟]

شناسه غزیده
غزیدة [اسحاق خطا کرد] حلقة ای از سلسله غزلیات [جمال چهرة تأیید است] که آخر سال 755 ق/732ش/1354 م سروده توسط [باد] برای اسحاق آواره در اصفهان  فرستاده شده است.
طبقه بندی
غزیده اسحاق خطا کرد جزئی از سلسله [جمال چهرة تأیید] است

سیاوش ایزدی         WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM         فاطمه سهرابی
   انتشار 03/04/1394 ش / 07/08/1436 ق /  24/06/2015 م  سه چهارم