غزیده1-جَمالِ، چِهرهِ تأییدْ، شِیخ اَبُواِسحاقْ کهِ مُلَکْ دَر قَدَمَش زِیبْ بوستانْ گیرَد(پیر می فروش)

1-جَمالِ، چِهرهِ تأییدْ، شِیخ اَبُواِسحاقْ کهِ مُلَکْ دَر قَدَمَش زِیبْ بوستانْ گیرَد(پیر می فروش)

969تعداد نمایش:
1394/04/01تاریخ:
اسحاق ! در معرضی که تخت سلیمان رفت به باد تخت تو مگر ممکن بود بدست امیر مبارزالدین محمد مظفر بباد نرود؟ حالا که به باد رفته 
غمگین مباش و شاد باش  و پرکن دمادم ز باده و بنوش و بدان جمشید و کی قبادُ بهمن هم رفتند به باد و تو هم بباد رفتی.
غزل115سودی  1-دی  پیر می فروش که ذکرش  به خیر باد  گفتا شراب نوش و غم دل ببر ز یاد
 2-  گفتم  به باد می‌دهدم  باده نام و ننگ  گفتا  قبول کن  سخن و هرچه باد باد
 3-  سود وزیان و مایه چو خواهد شدن زدست  گو بهراین معامله غمگین مباش و شاد
4-   بادت به دست باشد اگر دل نهی به هیچ  درمعرضی که تخت سلیمان رود به باد
 5-  بی خارگل نباشد و بی نیش نوش هم  تدبیر چیست وضع جهان این چنین فتاد
 6-  پرکن ز باده جام دمادم  بگوش هوش  بشنو از اوحکایت جمشید وکیقباد
 7-  حافظ گرت زپندحکیمان ملالت است  کوته کنیم قصه که عمرت دراز باد
بالاخره در بیت 7 می گوید اسحاق [گرت پند من ملالت است سخن کوتاه میکنم تا عمرت دراز باشد.] زیرا می داند اسحاق بسیار افسرده و غمگین است و حوصله شنیدن پند و اندرز ندارد.زیرا به اندازة کافی قبلاً همه به او اندرز داده بودند.

در غزل 116 باز هم برای تسکین [اسحاق بر باد رفته] هم دردی میکند [منهم شراب پنهان می نوشم هرچه بادا باد] و از انقلاب زمانه و بازی های  روزگار تعجب نمی کنم زیرا همیشه همین بوده است پس تو هم غمگین مباش و شاد باش.
غزل116سودی  1-شراب و  عیش نهان چیست کار بی بنیاد  زدیم برصف رندان و هر چه  بادا باد
 2-  گره ز دل بگشا و از سپهر یاد مکن  که فکر هیچ مهندس چنین گره نگشاد
 3-  ز انقلاب زمانه عجب مدار که چرخ  از این فسانه هزارن هزار دارد یاد 10 
 4-  قدح به شرط ادب گیر زانکه ترکیبش  ز کاسه سر جمشید و  بهمنست و قباد 11 
 5-  که آگه است که کاوس وکی کجا رفتند  که واقف است که  چون رفت  تخت  جم برباد  12 
 6-  ز حسرت لب شیرین هنوز می بینیم  که لاله می دمد از خون دیده فرهاد 13 
 7-  بیا بیا که زمانی زِ مِیْ  خراب شویم  مگر رسیم به گنجی در این خراب آباد 14 
 8-  مگر که لاله بدانست بی وفائی دهر  که تا بزاد و بشد جام مِیْ ز کف ننهاد 15 
 9-  نمی دهند اجازت مرا به سیر و سفر  نسیم خاک مصلی و آب رکن آباد 16 
 10-  رسیددر غم عشقش بجانم آنچه رسید  که چشم زخم زمانه بجان او مرساد 17 
 11-  قدح مگیر چوحافظ مگر به ناله چنگ  که بسته اند بر ابریشم طرب دل شاد 18 
                                                                  در حضور اندیشه
دو غزل 115 و 116 با قافیه یکسان محتوای همگن جملات و کلمات تقریباً یکسان حکایت از آن دارند که در یک زمان و پیرامون شکست و فرار اسحاق سروده شده اند و حافظ او را از راه دور تسکین می دهد.
در غزل 115 پیر مِی فروش به او می گوید غم دل ببر از یاد ، کدام غم؟ غم شکست و فرار اسحاق از شیراز که سود و سرمایه و زیان را یکجا از دست داد. نه تنها او از دست داد بلکه جمشید و کیقباد بهمن هم قبلاً از دست دادند و گواه آن کاسه سر آنهاست که جام شراب اسحاق شده. 
درغزل 116 می گوید از شکست و فرار اسحاق و آمدن امیرمبارز و حکومت جابرانه او تعجب نکن {چرخ از این فسانه هزاران هزار دارد یاد}.
در بیت 16 به نظر می رسد اسحاق از حافظ خواسته به اصفهان برود اما او می گوید به شدت پایبند شیرازم و نمی آیم. 
تعمق
تخت اسحاق همانند تخت سلیمان بر باد رفته کاسة سر او هم سه سال بعد مانند کاسة سر جمشید و بهمن و قباد کاسة شراب خواهد شد. و تا آن زمان هم دلت را بر [ ابریشم طرب آونگ کن]  شراب بنوش هرچه باداباد.
شناسة غزیده
اواخر سال 755ق/732ش/1354م هم زمان با دیگر غزلیات [سلسله جمال چهرة تأیید] سروده برای اسحاق شکست خورده و به اصفهان گریخته فرستاده  است.
طبقه بندی
غزیده [پیر می فروش] یکی از سلسله غزلیات [جمال  چهرة تأیید می باشد]

سیاوش ایزدی        WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM   فاطمه سهرابی      
انتشار 19/05/1394 ش 24/10/1436 ق 10/08/2015 م  نیمه نهائی