زنجیرهآمُرزِش نَقد اَست کَسی را کِه دَر این جا یارَیست چُو حُوری و سَرایی چُو بِهشتی (زنجیره یار حور سرشت حافظ)

آمُرزِش نَقد اَست کَسی را کِه دَر این جا یارَیست چُو حُوری و سَرایی چُو بِهشتی (زنجیره یار حور سرشت حافظ)

855تعداد نمایش:
1394/07/04تاریخ:
امروز می دانیم حافظ حدوداً سال 740 ق 718 ش 1339 م ازدواج نموده همسری بسیار مهربان ، غمخوار و فهیم داشته به نظر می رسد بانوئی ادیب بوده {با حسن و ادب شیوه صاحب نظری بود} حافظ جهالت محکمی کرده بیماری او را دست کم گرفته و سال 764 ق 741 ش 1362 م رحلت نموده. احتمالاً پس از مدتی جستجو، یاری را دیده و پسندیده با او به گردش رفته ولی به بوس و کنار نرسیده ولی خدا را شاکر است: 
غزل178سودی  گل بی رخ [یارخوش نباشد]  بی باده بهار خوش نباشد 740ق/718ش/1339م 
   طرف چمن و هوای بستان  بی لاله عذار خوش نباشد  
   با یار شکر لب گل اندام  بی بوس و کنار خوش نباشد  
   رقصیدن سرو و حالت گل  بی صوت هزار خوش نباشد  
   هر نقش که دست عقل بندد  جز نقش نگار خوش نباشد  
   باغ و گل و مل خوشست لیکن  بی [صحبت  یار  خوش] نباشد]  
   جان نقد محقرست حافظ  ازبحر نثار خوش نباشد  
به نظر می رسد گردش ها و گفتگوها به نتیجه رسیده ازدواج نموده نوزادی به دنیا آمده و رحلت نموده: 
 غزل48سودی  صحن بستان ذوق بخش و [صحبت یاران خوشست]  وقت گل خوش بادکزوی وقت میخواران خوشست قبل از764ق/741ش/1362م 
   از صبا هردم مشام جان ما خوش می شود  آری آری طیب انفاس هواداران  خوشست  
   [نا گشوده گل نقاب آهنگ رحلت ساز کرد]  ناله کن بلبل که فریاددل افکاران خوشست  
   مرغ شبخواران را بشارت باد کاندر راه عشق  دوست را با ناله شبهای بیداران  خوشست  
   از زبان سوسن آزاده ام آمد بگوش  کاندرین دیر کهن کار سبکباران خوشست  
   نیست دربازار عالم خوشدلی ورزانکه هست  شیوه رندی و خوشباشی عیاران  خوشست  
   حافظا ترک جهان گفتن طریق خوشدلیست  تا نه پنداری که احوال جهانداران  خوشست  
اسحاق شکست خورده و گریخته امیرمبارز حاکم است او مانده با شراب فرحبخش و یار حورسرشت: ولی بسیار نا امید به اسحاق می گوید شاید وقتی تو بیایی که من مرده باشم زیرا از دشمن انتظار وفاداری ندارم.
 غزل84سودی  کنون که می دمد ازبوستان نسیم بهشت  من و شراب فرحبخش و[یار  حور سرشت]  
   گدا چرا  نزند لاف سلطنت امروز  که خیمه سایه ابرست و  بزمگه  لب کشت  
   چمن  حکایت اردیبهشت  میگوید  نه عارفست که نسیه خرید ونقد بهشت  
   به مِی عمارت دل کن که این جهان خراب  بر آن سراست که از خاک ما بسازد خشت  
   وفا مجوی زدشمن که پرتوی ندهد  چوشمع صومعه افروزی ازچراغ کنشت  
   مکن بنامه سیاهی ملامت من مست  که آگهست که تقدیر  بر سرش چه  نوشت  
   قدم دریغ مداراز جنازه حافظ  که گرچه غرق گناه است می رود به بهشت  
غزل فوق و احتمالاً سال 756 ق 733 ش 1355 م سروده شده است: 
حافظ یاری چون حوری سرائی چون بهشت دارد که آن را [با باغ ارم و نخوت شداد] که امیرمبارز باشد عوض نمی کند و افسوس می خورد چرا سر زلف اسحاق را بهشت و آن غالیه موهم برای او نامه ننوشت:
 غزل498سودی  آن غالیه خط گر سوی ما نامه نوشتی  گردون ورق هستی ما در ننوشتی 755ق/732ش/1354م  
   هرچند که هجران ثمر وصل  برآرد  دهقان جهان کاش که این تخم نکشتی  
   آمروزش نقد است کسی را که در  این جا  [یاریست چو حوری و سرایی چوبهشتی]  
   در مصطبه عشق تنعم نتوان کرد  چون بالش زر نیست بسازیم به  خشتی  
   مفروش  به باغ  ارم و نخوت شداد  یک شیشه می و نوش لبی و لب کشتی  
   تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا  حیف است  ز خوبی که شود  عاشق زشتی  
   آلودگی خرقه خرابی جهان است  کوراهروی اهل دلی پاک سرشتی  
   از دست چرا هشت سر زلف تو حافظ  تقدیر چنین بود چه کردی که  نهشتی  
سال 761 ق 738 ش 1359 م شجاع حافظ را [از خود راند] و دوباره خانه نشین شد سرو و صنوبر را رها کرد در کنار شمشاد خانه پرور غزل سرود: 
 غزل44سودی  باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبرست  [شمشاد سایه پرور ما] ازکه کمترست 764ق/741ش/1362م 
   ای نازنین پسر تو چه مذهب گرفته ای  کت خون ما حلال تر از شیر مادرست  
   چون نقش غم زدور ببینی شراب خواه  تشخیص کرده ایم و مداوا مقررست  
   از آستان پیرمغان سرچرا کشم  دولت درین سرا  و گشایش درین  در است  
   در راه ما شکسته دلی میخرند و بس  بازار خودفروشی از آن سوی  دیگرست  
   دی وعده داد وصلم و در سر شراب داشت  امروز تا چه گوید و بازش چه در سر است  
   یک قصه بیش نیست  غم عشق وین  عجب  کز هرکسی که می شنوم نامکررست  
   بازآ که در فراق تو  چشم امیدوار  چون گوش روزه دار بر الله اکبرست  
   شیراز و آب رکنی و آن باد خوش نسیم  عیبش مکن که خال رخ هفت کشورست  
   فرقست از آب خضرکه ظلمات جای اوست  تا آب ما که منبعش الله اکبرست  
   ما آبروی فقرو قناعت نمی بریم  باپادشه بگوی که روزی مقدرست  
   حافظ چه طرفه شاخ نباتیست کلک تو  کش میوه دلپذیرتر از شهد و شکرست  
با کمال تاسف یار حورسرشت حافظ سال 764 ق 741 ش 1362 م رحلت می کند حافظ می خواهد خود را بکشد بیت 8: 
 غزل231سودی  آن یار کزو خانه ما جای پری بود  سرتا قدمش چون پری ازعیب بری بود 6/3/764ق/10/140/741ش/31/12/1362م  
   منظور خردمند من آن ماه که او را  با حسن ادب شیوه صاحب نظری بود  
   دل گفت فروکش کنم این شهر  ببویش  بیچاره ندانست که یارش سفری بود  
   ازچنگ منش اختربدمهر به در کرد  آری چه کنم فتنه دور قمری بود  
   تنها نه زراز دل من پرده برافتاد  تا بود فلک شیوه او پرده دری بود  
   خوش بود لب آب و گل و سبزه ولیکن  افسوس که آن گنج روان  رهگذری بود  
   اوقات خوش آن بود که بادوست بسر رفت  باقی همه بی حاصلی و  بی خبری بود  
   خود را  بکشد بلبل ازین رشک  که  گل را  با بادصبا وقت سحر جلوه گری بود  
   عذری بنه ای دل که تودرویشی و او را  در مملکت حسن  سر تاجوری بود  
   هرگنج سعادت که خدا داد به حافظ  ازیمن دعای شب وورد سحری بود  
مگو دیگر که حافظ نکته دان است بلکه جاهل محکمی است زیرا یار مصلحت بین او را اختر بدمهر از چنگش به در آورد: 
 غزل232سودی  مسلمانان مرا وقتی دلی بود  که با وی گفتمی گر مشکلی بود 6/3/764ق/10/140/741ش/31/12/1362م 
   دل همدرد و یاری مصلحت بین  که استظهار هراهل دلی بود  
   من آشفته را در هر بلائی  رفیقی کاردانیپ قابلی بود  
   به گردابی چو می افتادم از چشم  به تدبیرش امید ساحلی بود  
   ز من ضایع شد اندر کوی جانان  چه دامن گیریا رب منزلی بود  
   سرشکم در طلب درها چکانید  ولی از وصل او بی حاصلی بود  
   هنربی عیب حرمان نیست لیکن  ز من محرومتر کی سائلی بود  
   بدین مست پریشان رحمت آرید  که روزی کاردانی کاملی بود  
   مرا تاعشق تعلیم سخن کرد  حدیثم نکته هر محفلی بود  
   مگو  دیگر  که حافظ نکته دانست  که ما دیدیم و محکم جاهلی بود  
حافظ می گوید ماه روی او صبح جمعه 6/3/764 ق 10/10/741 ش 31/12/1362 م رحلت نموده:
 قطعه25سودی  صباح جمعه بُدورییع نخست بود  که از دلم رخ آن ماه روی شد زایل 6/3/764ق/10/140/741ش/31/12/1362م 
   به سال هفتصدوچهاراز هجرت  چو آب گشت به من حل حکایت مشکل  
   دریغ ودرد وتاسف کجا دهد سودی  کنون که عمر به بازیچه رفت  و  بی حاصل  
سودی علیه الرحمه فرموده این قطعه تاریخ رحلت پسر حافظ است ولی نه برای همسرش می باشد. 
تعمق
 حافظ از سال 740 ق 718 ش 1339 م تا 764 ق 741 ش 1362 م یاری حورسرشت، با حسن و ادب و خانه ای چون بهشت داشته است. 
 مثنوی شماره...بنیادی  نکردآن همدم دیرین مـــدارا  مـسلمانان مسلمانان خـدارا 6/3/764ق/10/140/741ش/31/12/1362م 
   چرا با بخت خود چندین ستیزم  چرا از طالع خود می گریزم  
   مــگر حضرت مبارک پی تواند  که این تنها بدان تنها رساند  
طبقه بندی زنجیره
در سوگ رحلت همسر مهربان حافظ ، 764 هجری قمری.


سیاوش ایزدی        WWW.DARHOZOOREKHAJEHAFEZ.COM          فاطمه سهرابی
تاریخ انتشار 4/07/1394 ش / 12/12/1436 ق /  26/09/2015 م  سه چهارم